Osmanlının yıkılışı ve Yahudi bankerler

Osmanlıda “esham ve tahvilat “ yanı menkul kıymetler  alım satımı , 1865 Galata havyar Han’da  başlamış , daha sonra , Komisyon Han’ın üst katı “ Borsa Salonu “  haline getirilmişti.

Galata Borsası 1874’de “ Deresaadet  tahvilat Borsası “ adıyla maliye Nezareti’ ne bağlanmıştı. Havyar handa kurulan borsanın mensupları , aralarında özel bir yönetmenlik hazırlamışlar.  Fakat bu yönetmenliğe rağmen 1907’ de yapancı uyruklu  banker ve borsacılar genelde Galata Borsasına egemen olmuşlardı.

Osmanlılar 1918’den itibaren yenilginin ayak seslerini  duymaya başladıklarında  halk borsaya  hücum ediyor. Azınlıklarda fırsattan  alabildiğine istifade ediyorlardı.  Yunanistan’ın amacı ,   Osmanlı parasını değerini düşürmekti. Birinci yol Rumlara kredi açmak ve İstanbul’daki mülklere el atmak oldu. Operasyon Atine bankası kanalıyla yürütülüyordu. Yapancı bankalarla bazı bankerler de buna destek vermişti. Türkler bu kriz içinde  evlerini satıp Anadolu’ya göç ediyordu. İcralar  ile haraç mezat satışları , kepenklerin kapanmasını  izliyor  ve tam bir ticari anarşi yaşanıyordu.

Daha önceki yıllarda Rothschild , Pereria  ve aleon gibi finans dünyasındaki önde gelen isimleri , bir ayaklarını İstanbul’un ticari zenginliğine uzatmışlardı. Başı fesli Aleonlar , Büyükada’daki köşklerinde yaşıyorlardı.

Abraham komando da , borsanın ilk krallarından biriydi. Bu banker 1918 de öldüğünde terekesinde 176 emlak vardı. Bunların en küçüğü 50 odalı  bir handı. Ölümünden sonra  oğlu ishak işleri devir almış ve çalkantılar sırasında Paris’in yolunu tutmuştu. İshak efendi 1910 yılında patiste öldüğü zaman  , sanat dünyasına eşiz  bir antika ve tablo koleksiyonu  bıraktı.

Fransa , İshak efendi’nin   kadirşinaslığını asla unutmadı. Ve onun bıraktığı tablo ve antikaları Louvre müzesine taşıttı. O günkü hesaplamalar , müzeye kaldırılan parçaların değerinin Osmanlı genel borçlarının dörtte birini karşılayacak kadar büyük olduğunu göstermişti.